Rıza Tevfik Bölükbaşı, tarih ve tarih felsefesi üzerine kaleme aldığı bu makalesinde tarihin bir ilim olduğunu, tarihin konusunu ve tarih felsefesinin ne şekilde yapılabileceğini vurgulamıştır. İlkel insanların vahşi doğayla yaşam mücadelesinden hareketle, medeniyetin meydana gelme sürecine değinmiştir. Sosyal hayata dair yapılan tarih araştırmalarında epigrafi çalışmalarının dikkate alınmasını mecbur görmüştür. Tecrübe ve gözlemin ilmî vasıf kazanması için gerekli olan şartlar, yazarın değindiği bir başka konudur. Tarih ilminin sosyolojiyle olan münasebeti temas edilen noktalar arasındadır. Yazar, çalışmasında ifade ettiği bu düşünceleriyle ilgili örnekler sunmuştur. Bölükbaşı’ya göre, araştırma konusu olacak bir topluluk tüm yönleriyle incelenmelidir. Bu bakımdan sosyal hayatı göz ardı etmeyen bir tarih yazıcılığına işaret etmiştir. Çünkü toplumun güzel idaresine ve hakikatlerin rehberliğine ulaşmak ancak bu şekilde mümkün olacaktır. Sonuç itibariyle makalenin bir tarih metodolojisi vasfı taşıdığını da söyleyebiliriz.