Bu çalışma, sinema ve televizyona edebiyattan yapılan uyarlamaların tarihçesini, uyarlama çeşitlerini, uyarlamada karşılaşılan sorunları anlamaya ve açıklamaya çalışmakta ve Türkiye'de yapılmış uyarlama filmler hakkında, edebî türlere göre gruplandırarak bilgi vermektedir. İlk bölümde uyarlamanın doğuşundaki zorlayıcı sebepler, ilk uyarlamalar, uyarlama kavramının farklı anlaşılmasından kaynaklanan uyarlama çeşitleri incelenmiştir. Sinema dışında, edebiyattan tiyatro ve radyo gibi diğer türlere yapılan uyarlamalara da bu bölümde değinilmiştir. İkinci bölümde sinema ve edebiyatın temelde iki farklı dile dayanmasından ve aralarındaki diğer farklılıklardan kaynaklanan uyarlama sorunlarının neler olduğu incelenmiştir. `Arı sinema`yı savundukları için sinemacılardan, edebî eserleri bozduğu için edebiyatçılardan uyarlamaya karşı çıkanların görüşleri etrafındaki tartışmalara da bu bölümde yer verilmiştir. Türkiye'de ilk uyarlamalara ve edebiyattan yapılmış uyarlama filmlere toplu bakıştan sonra, bu filmler uyarlandıkları edebî türe göre gruplandırılmış, romanlardan, öykülerden, destan, halk hikâyeleri, masallar ve diğer türlerden olmak üzere başlangıcından günümüze kadar yapılmış uyarlama filmler hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmamızda sinema sanatının edebiyattan yararlanmaya devam edeceği, Türk sinemasının dünya çapında yetkin ürünler verebilmesinin de zengin edebiyatımızdan yapılacak uyarlamalarla mümkün olabileceği, başarılı uyarlamanınsa esere birebir bağlılıkla ya da onu salt bir konu ve karakter malzemesi gibi görüp bütünüyle ondan bağımsız davranmakla değil; sinemaya olduğu kadar edebiyata da vakıf usta yönetmenlerin sinemada, edebî eserin sanatsal değerine eş değerde bir yaratıcılık göstermeleriyle mümkün olacağı sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler : Sinema, Televizyon ve Türkiye'de Edebiyat uyarlamaları

This study deals with the adaptations from literature to the cinema and television, with the kinds of these adaptations, with the problems faced and with the films adapted from literature in Türkiye. In the first chapter are examined the coercive reasons for applying to adaptations from literature, the early adaptations and the kinds of adaptations due to various understanding regarding `adaptation` as a notion. The second chapter investigates the complications faced with in practice due to the fact to at the cinema and literature are of different genres. The criticism of the advocators of `pure cinema` who opposes to adaptations and the criticism of the men of letters who do not approve adaptations since they distort original texts are also discussed in this chapter. In the third chapter are given the features and conditions of the early Turkish adaptations from literature. This chapter also deals with Turkish films adapted from literature and gives information concerning the films adapted from novels, short stories, fables, legends and folk stories. This thesis concludes that neither faithfulness to the literary text in the strict sense of the word nor recourssing to the literary text only as a source of plot and ready-made characters for the sake of originality make adapted films succesuful. Our research shows that the best adaptations from literary texts to the cinema are the ones produced by film productors who are adopt both in the cinema and the literature.Key Words : Cinema, Television and Literature adaptations in Turkey

104