This article introduces and analyzes the concept of tentacular thinking as a radically alternative epistemological, ethical, and aesthetic proposition. Grounded in process philosophy, ecofeminism, posthumanist theory, and science and technology studies (STS), tentacular thinking proposes a non-linear, networked, and interdependent approach to understanding the world. The study traces its historical roots, emphasizing the contributions of Heraclitus, Spinoza, Merleau-Ponty’s phenomenology, and Deleuze and Guattari’s rhizomatic theory. Drawing on examples from biology (mycorrhizal networks, cuttlefish, coral reefs), the article highlights the importance of organic interdependence and relational ontologies. Practical applications are suggested for pedagogy (transdisciplinary curricula, collective learning trajectories), art (participatory works, open installations), and politics (community assemblies, care-based workshops). Furthermore, the article offers a critical examination of certain posthumanist narratives that remain technocentric and subtly anthropocentric, emphasizing instead the need for embodied, ecological, and material entanglements. Tentacular thinking emerges not merely as a theoretical framework but as a practical proposal for reweaving our connection with the world. The study concludes by advocating for the gradual cultivation of a new ethics of kinship, care, and participatory co-creation. Within this framework, uncertainty, complexity, and interdependence are transformed into creative resources, outlining a new path toward collective coexistence and planetary belonging.

Η παρούσα μελέτη εισάγει και αναλύει την έννοια της πολυπλόκαμης σκέψης (tentacular thinking) ως μια ριζικά εναλλακτική επιστημολογική, ηθική και αισθητική πρόταση. Βασισμένη σε θεωρητικά θεμέλια από τη φιλοσοφία της διαδικασίας, τον οικοφεμινισμό, τη μεταανθρωπιστική θεωρία και τις σπουδές επιστήμης-τεχνολογίας, η πολυπλόκαμη σκέψη προτείνει μια μη γραμμική, δικτυακή και αλληλοεξαρτώμενη πρόσληψη του κόσμου. Το άρθρο ανιχνεύει τις ιστορικές ρίζες αυτής της σκέψης, εστιάζοντας στη συνεισφορά του Ηράκλειτου, του Σπινόζα, της φαινομενολογίας του Merleau-Ponty και των Deleuze και Guattari. Με παραδείγματα από τη βιολογία (μυκηλιακά δίκτυα, σουπιές, κοραλλιογενείς ύφαλοι), αναδεικνύεται η σημασία της οργανικής αλληλεξάρτησης και της σχέσης ως θεμελιώδους αρχής. Προτείνονται εφαρμογές σε παιδαγωγική (διαθεματικά προγράμματα μάθησης, συλλογικές διαδρομές γνώσης), στην τέχνη (συμμετοχικά έργα, ανοιχτές εγκαταστάσεις) και στην πολιτική (κοινοτικές συνελεύσεις, εργαστήρια φροντίδας). Επιπλέον, το άρθρο ασκεί κριτική σε μορφές μεταανθρωπισμού που παραμένουν τεχνοκεντρικές και ανθρωποκεντρικές, τονίζοντας την ανάγκη για ενσώματη, οικολογική και υλική εμπλοκή. Η πολυπλόκαμη σκέψη αναδεικνύεται όχι μόνο ως θεωρητικό σχήμα αλλά και ως πρακτική πρόταση για την εκ νέου σύνδεση με τον κόσμο. Η μελέτη καταλήγει προτείνοντας τη σταδιακή καλλιέργεια μιας νέας ηθικής συγγένειας, φροντίδας και συμμετοχικής συν-δημιουργίας. Μέσα από αυτό το πλαίσιο, η αβεβαιότητα, η πολυπλοκότητα και η αλληλεξάρτηση μετατρέπονται σε δημιουργικούς πόρους, χαράζοντας έναν νέο δρόμο συλλογικής συνύπαρξης.