Burzliwe wydarzenia początku XIX w. stały się katalizatorem do powstania w Gdańsku największej od czasów średniowiecza liczby nowych obiektów sakralnych. W wielowyznaniowym mieście poszczególne mniejszości religijne stopniowo uzyskiwały możliwość przyjęcia prawa miejskiego, pozwalającego na budowę własnych domów modlitwy wewnątrz linii obwałowań. Do powstania nowych kościołów przyczyniły się również zniszczenia istniejących obiektów na skutek oblężeń Gdańska w latach 1807 i 1813/14. Artykuł przybliża sylwetki poszczególnych obiektów powstałych w latach 1815-1871 i omawia okoliczności ich budowy. Nakreśla związek pomiędzy stroną formalną inwestycji, a sposobem pozyskania środków na realizację budowy, zwracają uwagę na różnice pomiędzy obiektami projektowanymi przez centralny urząd oraz tymi powstającymi udziałem lokalnych budowniczych.