Ortaya çıkışı antik çağlara dayanan sömürgecilik, 15. yüzyıldan itibaren Avrupalı ülkelerin Amerika, Avustralya ve Afrika gibi çeşitli kıtalarda gerçekleştirdiği işgallerle hızlanmış, 18. ve 19. yüzyıllarda zirveye ulaşmıştır. Daha çok iktisadi, siyasi egemenlik ve toprak kontrolü amaçları taşıyan sömürgecilik kavramı esasında eğitsel ve kültürel bağlamda asimilasyon sürecine doğrudan etki etmektedir. Çünkü inanç, dil ve yaşam tarzı gibi kültürel değerler ile eğitim, ekonomik ve politik sömürgeciliğin dayatması sonucu belirli amaçlara göre farklı biçimlere kolaylıkla evrilebilir. Avrupalı ülkelerin deniz aşırı kolonyal sömürgeci anlayışı karşısında Rusya hem çarlık hem de sosyalist dönemde Türk topraklarında karasal sömürü zihniyetiyle hareket etmiştir. İşgal ettiği Orta Asya ve Kafkas bölgelerindeki etnik, dini, kültürel, dilsel ve demografik yapıyı farklı politikalarla tahrip eden Rusya, asırlarca devam eden Ruslaştırma hedefine daha çok eğitim üzerinde yoğunlaşmıştır. Rus dili ve kültürünün Türk topraklarında egemen hale getirilmesi çarlık dönemde Ortodoks Hıristiyanlık, Sovyet döneminde ise Marksist-Leninist ideolojiden ilham almıştır. Bir alan yazın taraması olan bu çalışmada Rusların ortaya çıkışından uluslararası bir güç haline gelişine dek Türk yurdunda uygulanan Rus sömürgeciliği daha çok eğitimsel ve kültürel bakış açısıyla detaylı bir şekilde anlatılmaya çalışılmıştır. Türk yurtlarında 16. yüzyılda başlayarak günümüze kadar devam eden Rus sömürge süreci yer altı ve üstü zenginliklerin yanı sıra Türk toplumsal yapısı, kültürü, dili ve eğitimi üzerinde derin yaralar açmıştır.