Celem tego artykułu jest zwrócenie uwagi na wstyd jako afekt kluczowy w odbiorze spektaklu Był sobie Polak, Polak, Polak i diabeł czyli w heroicznych walkach narodu polskiego wszystkie sztachety zostały zużyte Moniki Strzępki i Pawła Demirskiego. Autorka bada czym jest wstyd, jaka jest jego geneza, rodzaje oraz jak mechanizm ciągłego wprawiania widzów w poczucie wstydu czy zażenowania wpływa na odbiór spektaklu. Podaje przykłady emocji pokrewnych wstydowi. Zastanawia się, czy są tematy, których wstydzą się wszyscy (lub prawie wszyscy) Polacy. Rozpatruje jaką rolę, na tle przedstawionych wydarzeń, odgrywa miasto, w którym spektakl powstał, pochylając się przy tym nad zagadnieniem prowincji. Uruchamia pojęcie „pedagogiki wstydu”. Wreszcie, udowadnia, że wstyd może być narzędziem włączającym, wspólnoto-twórczym, a przeżycie momentu głębokiego zawstydzenia może działać oczyszczająco na widzów. Wskazuje tym samym na pozytywną – popychającą do refleksji i działania moc tego afektu.