Nauki historycznoprawne, w przeciwieństwie do dogmatyki, mają dość krótką historię. Zakorzenione są właściwie w dziewiętnastowiecznej myśli prawniczej i – jak się przyjmuje dość powszechnie – ich wyodrębnienie jest bardzo istotną konsekwencją wpływów niemieckiej szkoły historycznej. Współcześnie podział nauk prawnych widoczny jest zwłaszcza w uniwersyteckiej dydaktyce prawniczej; brak jest właściwie innych jej przedstawicieli jak pracownicy wydziałów prawa. Wydaje się, że w literaturze teoretycznoprawnej nie ma sporu co do tego, czy historia prawa jest w ogóle nauką prawną. Historia prawa nie jest także postrzegana jako odrębna dyscyplina historyczna przez środowisko historyków „bezprzymiotnikowych”. Dlatego też może dziwić, że wśród najbardziej zainteresowanych – środowiska historycznoprawnego bardzo popularny jest pogląd, jakoby historia prawa była dyscypliną historyczną, powiązaną z prawem jedynie w ten sposób, że pełni w stosunku do niego funkcje „służebne, choć nie usługowe”